Predsjednica Odbora za rodnu ravnopravnost i poslanica Pokreta Evropa sad (PES) Jelenka Andrić zvanično je poslala Odboru za sveobuhvatnu izbornu reformu Inicijativu za Predlog izmjene i dopune Zakona o izboru odbornika i poslanika – u cilju unapređenja rodne ravnopravnosti. Istakla je da predložene izmjene i dopune predstavljaju važan iskorak u pravcu stvarne primjene principa rodne ravnopravnosti, kao i u pravcu jačanja pravne sigurnosti i institucionalne odgovornosti u sprovođenju izbornog zakonodavstva.
Andrić je inicirala izmjene člana 32 i člana 39a kojim bi se procenat zastupljenosti manje zastupljenog pola povećao sa 30 odsto na 40 odsto.
Uredio bi se, kako navodi, i raspored kandidata tako da među svaka tri kandidata na listi mora biti najmanje jedan pripadnik manje zastupljenog pola, umjesto dosadašnje prakse da to bude jedan u četiri kandidata.
Takođe, predlaže i uvođenje obaveze Državne izborne komisije (DIK) da po službenoj dužnosti provjerava zakonitost odluka opštinskih izbornih komisija i preduzme potrebne mjere, uključujući poništenje odluka ukoliko se utvrde nepravilnosti.
„Predložene izmjene i dopune predstavljaju važan iskorak u pravcu stvarne primjene principa rodne ravnopravnosti, kao i u pravcu jačanja pravne sigurnosti i institucionalne odgovornosti u sprovođenju izbornog zakonodavstva“, naglasila je Andrić.
Ona u Inicijativi poslatoj Odboru za sveobuhvatnu izbornu reformu objašnjava da se podizanjem praga sa 30 odsto na najmanje 40 odsto kandidata manje zastupljenog pola, Zakon usklađuje sa savremenim evropskim standardima i praksom država članica Evropske unije (EU).
„Ovom izmjenom implementiraju se preporuke međunarodnih organizacija, uključujući GREVIO, OSCE/ODIHR i Savjet Evrope, koje su više puta ukazivale na potrebu dodatnih napora Crne Gore u pogledu političkog osnaživanja žena. Takođe, izmjena i u skladu sa obavezama iz Konvencije o eliminisanju svih oblika diskriminacije žena (CEDAW), naročito člana 7. i Opšte preporuke br. 25, koje zahtijevaju preduzimanje posebnih mjera radi postizanja stvarne ravnopravnosti žena u političkom i javnom životu“, rekla je Andrić.
Andrić kaže da se umjesto postojećeg pravila rasporeda ‘jedan kandidat manje zastupljenog pola na svaka četiri mjesta’ (1 u 4), uvodi strože pravilo ‘1 u 3’, kojim se sprečava formalno ispunjavanje kvote kroz suštinski diskriminatoran raspored koji potiskuje žene na niže i nerelevantne pozicije na listama.
„Jasno se propisuje obaveza da svaka politička partija, kao član koalicione izborne liste, mora unutar svog segmenta ispuniti kvotu od 40 odsto i pravilo rasporeda. Time se sprječava dosadašnja praksa formalnog ispunjenja kvote na nivou koalicije uz faktičku eliminaciju žena iz pojedinih partija, čime se obesmišljavala svrha zakonskih odredbi o rodnoj ravnopravnosti“, dodala je Andrić.
U pogledu člana 32, Andrić navodi da se predloženom dopunom u vidu nove tačke 3a propisuje obaveza Državne izborne komisije (DIK) da po službenoj dužnosti (ex officio) provjerava zakonitost odluka opštinskih izbornih komisija (OIK) prilikom proglašenja izbornih lista.
„Ova dopuna ima za cilj da otkloni postojeću pravnu prazninu koja je omogućavala da OIK donesu odluke suprotne zakonu – naročito u vezi sa poštovanjem rodne kvote – bez efikasnog mehanizma kontrole i korekcije. Propisivanjem eksplicitne nadležnosti DIK-a da interveniše i poništi nezakonite odluke, jača se nadzorna funkcija DIK-a i obezbjeđuje se zakonitost izbornog procesa, nezavisno od eventualnog podnošenja žalbe“, kazala je Andrić.
Andrić je naglasila da su ovakve inicijative kontinuirano podržavali UNDP, Delegacija EU u Crnoj Gori, Ženska politička mreža, a sada tu ulogu preuzima i Ženska liderska mreža, koja okuplja političarke, aktivistkinje, žene iz civilnog društva i akademske zajednice.
