Grupisanje crnogorskih suverenističkih i građanskih partija, koje se kristališe ovih dana, postavlja pred srpske političke aktere u Crnoj Gori istorijski imperativ za hitnim redefinisanjem strategije.
Dok se politički prostor konsoliduje oko prepoznatljivih identitetskih i građanskih blokova, srpsko biračko tijelo ostaje duboko usitnjeno i rasuto. Veliki procenat Srba i dalje glasa za Pokret Evropa sad (PES) i Demokratsku Crnu Goru, privučen ekonomskim obećanjima i narativom o prevazilaženju podjela.
Kako u novim okolnostima homogenizovati srpsko biračko tijelo, vratiti povjerenje razočaranih glasača i da li je rješenje u novoj političkoj snazi oslobođenoj hipoteke starih lidera?
Strategija povratka birača iz PES-a i Demokrata
Da bi stranke koje zastupaju Srbe privukle glasače koji su podržali PES i Demokrate, fokus se mora pomjeriti sa čistog ideološkog anahronizma na opipljive rezultate i moderan politički narativ.
- Fokus na ekonomski patriotizam: Birači PES-a su primarno motivisani ekonomskim standardom (programi Evropa sad). Srpske stranke moraju ponuditi konkretne ekonomske programe za sjever Crne Gore i sredine gdje Srbi čine većinu, dokazujući da identitetska prava idu ruku pod ruku sa ekonomskim opstankom.
- Institucionalna borba: Demokrate privlače umjerene srbe narativom o vladavini prava i stabilnosti. Povratak tih birača moguć je samo kroz ozbiljan rad u institucijama, insistiranje na proporcionalnoj zastupljenosti u državnoj upravi i borbu protiv korupcije.
- Napuštanje reaktivne politike: Srpska politika više ne smije biti samo odgovor na poteze crnogorskih partija. Potrebno je nametati teme od javnog interesa, poput reforme pravosuđa, decentralizacije i regionalnog razvoja.
Nova srpska snaga, bez samozvanih lidera.
Pitanje smjene generacija ključni je izazov za budućnost srpske politike u Crnoj Gori. Dugačka politička istorija Andrije Mandića i Milana Kneževića nosi sa sobom ozbiljan politički prtljag koji politički oponenti lako eksploatišu za plašenje umjerenih birača i međunarodnih partnera.
- Zasićenje i limiti liderstva: Trenutni lideri bivšeg Demokratskog fronta (DF) dostigli su svoj elektoralni plafon. Njihova retorika, iako čvrsta, često odbija urbane, mlađe i visokoobrazovane Srbe koji ne žele stalnu atmosferu vanrednog stanja.
- Potreba za tehnokratama i intelektualcima: Nova srpska snaga trebala bi biti profilisana kao moderna, desnocentristička ili konzervativno-demokratska partija. Na njenom čelu moraju biti lica bez hipoteka – ljekari, profesori, pravnici i uspješni privrednici.
- Prihvatljivost za koalicioni potencijal: Nova politička struktura, oslobođena odlučujućeg uticaja starih lidera, imala bi znatno veći koalicioni potencijal. Ona bi mogla ravnopravno da pregovara sa građanskim partijama i manjinama, čime bi Srbi postali trajan, stabilan i nezaobilazan dio svake izvršne vlasti, a ne privremeni ili uslovljeni partner.
Grupisanje crnogorskih partija ne smije dočekati srpski politički korpus u stanju defanzive i unutrašnjih trvenja. Formiranje nove, moderne srpske političke snage – koja ne negira tekovine prošlosti, ali je jasno okrenuta budućnosti i evropskim integracijama – nameće se kao logičan korak.
Bez radikalne kadrovske reforme i promjene retorike, stranke sa srpskim predznakom rizikuju da ostanu zarobljene u prošlosti, dok će njihove birače trajno preuzeti partije građanske provijencije.
