Dogmatsko i kanonsko jedinstvo pred izazovima partikularizma: Osvrt na pokušaje fragmentacije Srpske pravoslavne crkve
Savremeni društveno-politički tokovi na prostoru istorijske Crne Gore nerijetko svjedoče o perfidnim pokušajima relativizacije kanonskog poretka i duhovnog kontinuiteta srpskog naroda. Najnoviji istup bivšeg premijera Zdravka Krivokapića, reflektovan kroz njegove javne tvrdnje o navodnom „nečastivom djelovanju” u procesu izbora poglavara Srpske pravoslavne crkve i praćen apelom za vaskrsavanje regionalnih crkvenih tijela iz maja 2006. godine, ne predstavlja ništa drugo do teoretski i dogmatski neutemeljen juriš na bedeme Svetosavlja.
Sa stanovišta srpskog integralizma, koji ne priznaje vještački iscrtane administrativne granice unutar jedinstvenog duhovnog, kulturnog i nacionalnog bića, takve izjave iziskuju dubok akademski osvrt i odlučnu kanonsku repliku.
Prva krupna logička i bogoslovska zabluda predmetnog istupa ogleda se u svojevrsnom prejudiciranju i zadiranju u tajnu Svetog arhijerejskog sabora kroz unaprijed ispisane dijagnoze o tome koga jeste, a koga nije izabrao Sveti Duh. Insinuirati da izbor Njegove Svetosti Patrijarha srpskog gospodina Porfirija ne počiva na božanskoj volji, već na projekcijama zemaljskih centara moći, predstavlja nedopustiv čin politikantske smjelosti.
Patrijarh Porfirije je ustoličen u potpunom saglasju sa vjekovnim kanonskim poretkom i Ustavom Srpske pravoslavne crkve, upravo kroz instituciju apostolskog žrijeba koji materijalizuje i projavljuje volju Duha Svetoga u istorijskom vremenu. Svako javno osporavanje ovog izbora, zaogrnuto velom navodnih tajnih „informacija”, predstavlja pokušaj unošenja smutnje i razdora u tkivo majke Crkve, čiji je Patrijarh vrhovni čuvar i integrativni simbol svih Srba, ma gdje oni živjeli.
Druga, podjednako opasna devijacija koju Krivokapićeva retorika oživljava, jeste zagovaranje povratka na odluke iz maja 2006. godine, kojima se težilo institucionalnom definisanju takozvane „Pravoslavne crkve u Crnoj Gori”. Iz perspektive integralnog srpstva, ovakav koncept predstavlja suptilnu asimilaciju dukljanskih ideologema i direktan je korak ka parcijalizaciji crkvenog organizma. Mitropolija crnogorsko-primorska, zajedno sa Mitropolijom budimljansko-nikšićkom, mileševskom i zahumsko-hercegovačkom, ne može se posmatrati kao nekakav lokalni, autonomni prostor unutar Crne Gore, odvojen od Pećkog trona i Beogradske patrijaršije. One su organski, neraskidivi dio jedinstvene i nedjeljive Srpske pravoslavne crkve.
Insistiranje na eparhijskim savjetima koji bi djelovali van matrice crkvenog jedinstva jeste ustupak revolucionarnom duhu koji je u prošlosti već pokušavao da stvori kvazi-religijske zajednice za potrebe dnevnopolitičkih projekata. Služenje Bogu i mamonu, na koje se Krivokapić ironično poziva, projavljuje se upravo u onim trenucima kada se univerzalna istina Crkve i nacionalno jedinstvo žrtvuju radi lokalnih sujeta, premijerskih fotelja ili želje za dopadljivošću antisrpskim krugovima.
Istorijska vrijednost zavjeta Svetog Save i Svetog Petra Cetinjskog počiva upravo na saznanju da je srpski narod jedan i nedjeljiv, te da su duhovne veze iznad svih prolaznih državno-pravnih aranžmana.
U zaključku, akademska i nacionalna dužnost svakog svjesnog intelektualca jeste odlučno odbacivanje svih suptilnih oblika crkvenog partikularizma i fragmentacije. Srpska pravoslavna crkva, predvođena Njegovom Svetošću Patrijarhom Porfirijem, ostaje jedina legitimna, kanonska i svetosavska institucija koja baštini i čuva identitet srpskog naroda od Pljevalja i Podgorice, preko Beograda, pa sve do Banjaluke i rasijanja. Svi pokušaji unošenja lokalpatriotskih smutnji i vezivanja Crkve za prolazne političke režime osuđeni su na propast pred vječnom istinom dogmatskog i nacionalnog jedinstva.
Piše: Spasoje Tomić, magistrand istorije
