Posebno je neobično što diplome i detaljni podaci o posljednjem nivou obrazovanja svih ministara, potpredsjednika Vlade i poslanika nisu javno dostupni, bez obzira na nivo obrazovanja, kaže Snežana Kaluđerović, viša pravna savjetnica u CGO

Većina ministara i potpredsjednika Vlade nisu po zahtjevu za pristup informacijama od javnog značaja dostavili kopiju fakultetske diplome. Podatak o prosječnoj ocjeni tokom studiranja za samo troje ministara je javan, dok su ostali smatrali da ta informacija spada u domen zaštićenih ličnih podataka.

Centar za građansko obrazovanje (CGO) je u maju ove godine, cijeneći angažman ministarke Anđele Jakšić Stojanović u adresiranju fenomena lažnih i kupljenih diploma, uputio Ministarstvu prosvjete, nauke i inovacija inicijativu da se uvede obavezno javno objavljivanje podataka o visokoškolskim ustanovama na kojima su članovi Vlade i poslanici Skupštine stekli akademska zvanja, uključujući i period studiranja i datum sticanja diplome.

“Ignorisanje ove inicijative, o kojoj je CGO obavijestio i javnost, dodatno jača sumnje u vjerodostojnost diploma najviših nosilaca izvršne i zakonodavne vlasti. Suprotno tome, uvođenje obaveze javnog objavljivanja podataka poslalo bi jasnu poruku odgovornosti i doprinijelo jačanju povjerenja između javnosti i vlasti”, objašnjava Snežana Kaluđerović, viša pravna savjetnica u CGO.

Ona ističe da se ova obaveza može vrlo jednostavno urediti izmjenama poslovnika Vlade i Skupštine, ukoliko bi bila zvanično inicirana od strane predstavnika vlasti. S obzirom na to da se često naglašava stabilna većina, usvajanje takve odluke ne bi predstavljalo problem. Dugoročno, dodaje, Kaluđerović ovo je jedno od pitanja koje bi trebalo urediti Zakonom o Vladi i Zakonom o Skupštini, propisima koji se predugo najavljuju, a čija se izrada ili skorije usvajanje više ni ne pominju.

“Posebno je neobično što diplome i detaljni podaci o posljednjem nivou obrazovanja svih ministara, potpredsjednika Vlade i poslanika nijesu javno dostupni, bez obzira na nivo obrazovanja. Treba podsjetiti i da za ove pozicije u Crnoj Gori ne postoje zakonska ograničenja, odnosno obavezni propisani nivo nacionalnog okvira kvalifikacije, pa čak i lice sa završenom osnovnom školom može biti ministar ili poslanik”, naglašava viša pravna savjetnica u CGO.

Budimir Aleksić, potpredsednik Vlade za obrazovanje, nauku i odnose sa vjerskim zajednicama, dostavio je sve “obrazovne isprave” osim diplome sa osnovnih studija na Filološkom fakultetu u Beogradu na kojem je magistrirao i doktorirao.

Ostali potpredsednici Vlade nisu u zakonskom roku dostavili kopiju diplome o završenim osnovnim akademskim studijama.

Što se tiče ministara, samo troje je dostavilo diploma fakulteta na kojoj nisu izostavljeni podaci o prosječnoj ocjeni tokom studiranja.

Mirsad Azemović, minister dijaspore, među rijetkim je ministrima i potpredsednicima Vlade koji su dostavili diplome iz koje se vide svi traženi podaci. On je studirao od 2001/2 do 2009. godine na Fakultetu političkih nauka u Beogradu, uz prosječnu ocjenu od 7,14, a diplomirao je sa ocjenom 9.

Anđela Jakšić Stojanović, ministarka prosvjete, nauke i inovacija, diplomirala je na Filozofskom fakultetu u Nikšiću, na odsjeku-smjeru za engleski jezik i književnost, sa prosječnom ocjenom 8,75 i ocjenom 10 na diplomskom ispitu.

Damjan Ćulafić, ministar ekologije, održivog razvoja i razvoja sjevera, završio je Pravni fakultet u Podgorici, sa srednjom ocjenom “D” (7,36).

Bojan Božović, ministar pravde, upisao je Pravni fakultet u Podgorici školske 2003/2004. Osnovne studije je okončao 2007. godine, ali podatak o prosječnoj ocjeni je izbrisan, s obrazloženjem “zaštite privatnosti”.

Fatmir Đeka, ministar ljudskih prava, na Ekonomskom fakultetu u Podgorici nostrifikao je diplomu stečenu na Ekonomskom fakultetu Univerziteta u Skadru koju je stekao u periodu od 1993. do 1997. godine. Na diplomi nije navedena prosječna ocjena.

Filip Ivanović, potpredsednik Vlade za vanjske i evropske poslove, prema dostupnim podacima, diplomirao je i magistrirao na Odsjeku za filozofiju Univerziteta u Bolonji, a doktorirao na Odsjeku za filozofiju i religijske studije Norveškog univerziteta za nauku i tehnologiju u Trondhajmu. Ivanović po zahtjevu za SPI nije dostavio diplomu sa osnovnih studija.

Među onima za koje je podatak o prosječnoj ocjeni tokom studiranja ostao nepoznanica je Nik Đeljošaj, ministar ekonomskog razvoja, koji je završio Učiteljski fakultet u Prištini.

Ministar energetike i rudarstva Admir Šahmanović, prema podacima Bošnjačke stranke, diplomirao je na Fakultetu za poslovne studije u Podgorici, gdje je i stekao zvanje magistra ekonomije.

Maida Gorčević, ministarka evropskih poslova, diplomirala je na Pravnom fakultetu u Podgorici, ali kopija diplome ne sadrži podatak o prosječnoj ocjeni.

Tamara Vujović, ministarka kulture i medija, Dragan Krapović, ministar odbrane, i Damir Gutić, ministar socijalnog staranja, brige o porodici i demografije, izbrisali su podatke o prosječnoj ocjeni. Vujović, po zanimanju specijalista fizikalne medicine i rehabilitacije, završila je Medicinski fakultet u Beogradu, a Krapović je studirao na Pravnom fakultetu u Podgorici od 1997/98. do 2005. godine. Gutić je poslije studija koje su trajale od 1999/2000. do 2008. godine završio Ekonomski fakultet u Podgorici.

Ministarstvo poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede, kako je navedeno, ne posjeduje u svojoj dokumentaciji diplomu ministra Vladimira Joković, već samo radnu knjižici.

Filip Radulović, ministar pomorstva, završio je Fakultet poljoprivrednih i ekoloških nauka na Univrezitetu u Kaliforniji (University of California Faculty of college agricultural and enviromental science).

Ni na diplomi Maraša Dukaja, ministra javne uprave, nema podataka o prosječnoj ocjeni. Dukaj je diplomirao na Fakultetu društvenih nauka i obrazovanja Univerziteta u Tirani.

Snežana Kaluđerović ističe da diploma jeste javna isprava kojom se poslodavcu dokazuje stručnost za određeno radno mjesto ali, sa druge strane, istraživanje CGO-a iz maja ove godine pokazalo je da se na sajtu Vlade ne mogu naći potpuni podaci o obrazovanju za 44 odsto članova Vlade, dok na sajtu Skupštine takve informacije nedostaju za 24 odsto poslanika.

“Kako su članovi Vlade politički izabrani, za te pozicije ne postoje jasno definisane norme koje bi zahtijevale određeni nivo obrazovanja ili stručni profil. To, ipak, ne oslobađa javne funkcionere obaveze da u demokratskom društvu budu transparentni u vezi sa svim podacima koji omogućavaju javnosti da formira stav o njihovoj kompetentnosti. Svako uskraćivanje informacija otvara prostor za sumnju i dodatno podstiče percepciju netransparentnosti, nepotizma ili slabe kontrole kvaliteta kadrova”, kaže Kaluđerović, napomenuvši da, ako se za ove pozicije formalno ne propisuje minimalni nivo obrazovanja, realnost savremenog javnog upravljanja zahtijeva da najviše državne funkcije obavljaju visoko obrazovani ljudi, sa širokim spektrom vještina i kompetencija, poznavanjem stranih jezika, te često i iskustvom u diplomatiji ili menadžmentu.

Uspjesi se ne skrivaju

Prosječna ocjena jeste lični podatak, ali ne i osjetljiv, poput medicinskih informacija, etničke pripadnosti ili političkih uvjerenja, kaže Snežana Kaluđerović, naglašavajući da se skrivanjem prosječne ocjene u diplomama ostavlja utisak da se nešto namjerno prikriva, jer je prirodno pretpostaviti da se uspjesi ne skrivaju.

“Ovdje se otvara i šire pitanje: da li se ministarske funkcije mogu opravdati isključivo političkim imenovanjem ili se podrazumijeva posjedovanje određenih znanja i menadžerskih vještina koje su ključne za razumijevanje resora, rješavanje problema i donošenje odluka? U praksi se to najjasnije vidi kroz rezultate rada pojedinih ministara”.

Kaluđerović naglašava da se posljednjih godina mnogo govori o fenomenu lažnih diploma:

“Mi u CGO-u smatramo da borbu protiv ovog problema moraju predvoditi upravo oni koji su na čelu institucija. Javni funkcioneri koji skrivaju svoje diplome direktno podrivaju napore da se izgradi povjerenje javnosti, kao i temelji profesionalne i odgovorne javne uprave”.

Od Kamenice do Bara

Od onih koji nisu odgovorili po zahtjevu za SPI, prema javnosti dostupnim podacima, ministar finansija Novica Vuković 2005. upisao se na Fakultet za uslužni biznis (FABUS), u Sremskoj Kamenici, direktno na drugu godinu studija. Završio je 2007. smjer Menadžment u sektoru finansijskih usluga sa prosječnom ocjenom 6,86, dok je diplomski rad na temu “Depoziti” odbranio sa ocjenom 10.

Milun Zogović, potpredsjednik za infrastrukturu i regionalni razvoj, završio je Pravni fakultet Univerziteta u Prištini, sa sjedištem u Kosovskoj Mitrovici.

Ministar vanjskih poslova i potpredsjednik Vlade Ervin Ibrahimović ima diplomu Rudarsko-metalurškog fakulteta u Kosovskoj Mitrovici.

Slaven Radunović, ministar prostornog planiranja, urbanizma i državne imovine, završio je Fakultet za obrazovanje diplomiranih pravnika i diplomiranih ekonomista za rukovodeće kadrove Univerziteta Privredne komore u Novom Sadu.

Ministar regionalno-investicionog razvoja i saradnje sa NVO Ernad Suljević visoko obrazovanje stekao je na Fakultetu za turizam u Baru Univerziteta Mediteran.

Danilo Šaranović, ministar unutrašnjih poslova, diplomirao je na Ekonomskom fakultetu u Podgorici.

Medojević: Ko je pustio u rad TE PV bez sistema odsumporavanja, posao za SDT Novovića