Centralna i svečana Svetosavska akademija održana je sinoć, u navečerje praznika, u Podgorici, uz poruku da svetosavske svečanosti nijesu samo spomen na jednu istorijsku i svetu ličnost, već živo i savremeno duhovno okupljanje vjernog naroda oko Gospoda Isusa Hrista.
Iz Mitropolije crnogorsko-primorske saopštili su da je u savremenom istorijskom smislu u Podgorici obnovljeno i snažno utemeljeno svetosavsko sabranje, ali da je taj grad i kolijevka i rodno mjesto velikog župana Stefana Nemanje, oca Svetog Save, potonjeg monaha – Svetog Simeona Mirotočivog.
Akademija je održana u prostoru bivšeg Doma vojske (doma JNA), danas Muzičkog centra, pred više stotina okupljenih građana – vjernika, prosvjetnih radnika, kulturnih poslenika i mnogobrojnih gostiju.
Akademiji su prisustvovali su mitropolit crnogorsko-primorski Joanikije, episkop dioklijski Pajsije, akadmik prof. dr Jovan Delić, ambasador Republike Srbije u Crnoj Gori Nebojša Rodić, potpredsjednik Vlade Crne Gore Momo Koprivica, ministarka kulture i medija Tamara Vujović sa saradnicima, Jelena Borovinić Bojović, predsjednica Skupštine Glavnog grada, Žana Praščević Milačić, pomoćnica predsjednika Skupštine Crne Gore Andrije Mandića, Miodrag Bešović, generalni direktor Direktorata za zaštitu i spašavanje, Nikola Rovčanin, poslanik u Skupštini Crne Gore, Vladimir Čađenović, predsjednik Odbora direktora CEDIS-a, Radoš Kastratović, advokat i predsjednik Crkvene opštine Podgorica, Jasna Jovanović, generalna direktorica Direktorata za cjeloživotno učenje, Dragan Bojović, poslanik u Skupštini Crne Gore, kao i mnogobrojno sveštenstvo.
Kako su saopštili organizatori, ličnost Svetog Save temelj je duhovnog i kulturnog identiteta našeg naroda. Ukazano je na višestruki i višeslojni fundamentalni značaj Savinog djela, koje nijesu obilježile samo crkvene reforme i ustrojstvo Srpske crkve, već i snažno zalaganje za obrazovanje, mir, slogu i ljubav među ljudima.
Mitropolit crnogorsko-primorski Joanikije istakao je da svetosavske svečanosti nijesu samo spomen na jednu istorijsku i svetu ličnost, već živo i savremeno duhovno okupljanje vjernog naroda oko Gospoda Isusa Hrista.
„Kada se sabiramo oko Hrista Gospoda, a u spomen Svetog oca našega Save, prvog arhiepiskopa srpskoga, od koga su zablistali božanski darovi i mi se trudimo da Hristu Bogu radi njegovog svetitelja prinesemo najljepše što ima. Zato nas ove naše svetosavske svečanosti tako svijetle, lijepe i dragocjene. Objedinjuje nas Sveti Sava i sve nas privodi u naručje Hristovo. Kao što je to činio, dok je hodao po ovoj zemlji, on to i danas čini silazeći sa neba i imajući tu slobodu kod Boga da nas sve zastupa i rukovodi, da nas i danas objedinjuje i osvećuje i prosvećuje“, rekao je mitropolit.
Govoreći o istorijskim temeljima i duhovnom nasleđu, on je ukazao i na duboku vezu Nemanjića sa prostorom današnje Crne Gore, kao i na njihovu ključnu ulogu u oblikovanju srpske državnosti i crkvenog identiteta.
Posebno je istakao da autokefalnost Srpske crkve, koju je izdejstvovao Sveti Sava, nije značilo odvajanje i izdvajanje iz sveopšteg vaseljenskog pravoslavlja već puno i dostojanstveno uključenje srpskog naroda u zajednicu vaseljenskog pravoslavlja i prosvećenih naroda. Ovo nasleđe, kako je naglasio, predstavlja veliku obavezu, ali i neiscrpni izvor duhovne snage i blagoslova u vremenima brojnih iskušenja.
„Mi smo posebno ponosni što postoji predanje, veoma zasnovano na istorijskim podacima, da su Nemanjići svojim starim porijeklom iz Crne Gore. Da su povezali, sjedinili i napravili moćnu državu od Raške i Zete i tako uzdigli srpski rod i uključili ga u zajednicu prosvećenih, prije svega pravoslavnih, ali i naroda drugih vjera prosvećenog svijeta. Najveće djelo Svetoga Save, ako se to može tako reći, osnivanje Srpske crkve i dobijanje autokefalnosti – nije bilo neko odvajanje izdvajanje iz sveopšteg vaseljenskog pravoslavlja, nego uključivanje srpskog naroda sa punim dostojanstvom u zajednicu ostalih pravoslavnih naroda i to dostojanstvo prije svega dugujemo Svetome Simeonu i Svetome Savi, ali naravno i ostalim Nemanjićima. To je veliko nasleđe koji nas obavezuje i zbog toga se trudimo da od svake godine koliko je to nama moguće, u ovim dosta teškim problematičnim vremenima uznesemo blagodarnost Svetome Savi, ali on nas koliko god se potrudimo, svaki put još više blagoslovi i osnaži i uzvrati nam i ukaže nam na put kojim treba da idemo“, zaključio je mitropolit Joanikije.
Prof. dr Jovan Delić osvrnuo se na 790. godišnjicu upokojenja Svetog Save i njegov dubok uticaj na vjerski, kulturni i politički razvoj srpskog naroda. Istićući da je ovo najveća proslava i praznik za srpski narod, akademik je podsjetio na upokojenje Svetog Save u bugarskoj prestonici Trnovu, u palati cara Asena, opisujući ga kao najvažniju ličnost u srpskoj istoriji, koja je za života priznata kao apostol i sljedbenik Hrista.
Delić je posebno ukazao na višestruke doprinose Svetog Save kao reformatora, pisca, diplomate i apostola srpskog naroda, naglasivši da je Sveti Sava ustanovio srpski jezik kao četvrti sveti liturgijski jezik, nakon hebrejskog, grčkog i latinskog, čineći ga prvim modernim jezikom koji je stekao ovaj status prije ostalih zapadnoevropskih jezika.
„Ovo dostignuće je dokaz izuzetne diplomatske i duhovne moći Svetog Save na različitim dvorovima i vjerskim centrima“, rekao je Delić.
Upozorava i na važnost očuvanja tradicije Svetog Save, ističući da bez odgovarajućeg staranja, neko sa strane može preuzeti kontrolu u mnogim važnim aspektima društva, kao što se već i događalo u prošlosti.
„Spaljivanje moštiju Svetog Save od strane Osmanlija 1594. godine, tokom srpskog ustanka, trenutak je kada je duhovno prisustvo Svetog Save postalo još snažnije i sveprisutnije među srpskim narodom. To je gađaj koji je na kraju ojačao, a ne umanjio duhovni uticaj Svetog Save“, naveo je Delić.
U kulturno-umjetničkom dijelu programa nastupili su harmonikaš Petar Balaban, narodni guslar Željko Vukčević, hor i orkestar „Sveti apostol i jevanđelista Marko“ iz Podgorice, tri sestre: Anđela Brajović, Marija i Milena Jovićević, kao i učenici Pravoslavne gimnazije „Sveti Sava“ iz Podgorice.
