Svjetski poredak u koji smo godinama ubjeđivani da je čvrst, pravedan i nepromjenljiv, danas se raspada ili ako hoćete da budem blaži on se urušava. I to ne tiho, nego uz paniku i nervozu onih koji su ga krojili. Mit o „međunarodnoj zajednici“ kao moralnom arbitru istorije danas više ne prolazi ni kod onih koji su ga stvorili. Ujedinjene nacije su da budem do kraja grub toalet papir velikih sila. Ostala je, da budem objektivan i realan, samo gola sila, interes i licemjerje.
Živimo u vremenu koje je istorija već vidjela i zapamtila kao najopasnije, vremenu u kojem stari poredak umire, a novi još nema ime. U takvim vremenima pobjeđuju najspremniji.
Sjedinjene Američke Države, decenijama samoproglašeni svjetski žandarm i „učitelj demokratije“ , danas sve teže sakrivaju umor svoje imperije koja više nema snage da upravlja svijetom, ali još ima dovoljno moći da ga remeti što pokazuje slučaj Venecuele. Sankcije su postale zamjena za strategiju, pritisci za diplomatiju, a „obojene revolucije“ za političku maštu. Vašington reaguje refleksno i osvetnički na svaki znak neposlušnosti, ne pitajući se da li je upravo takva politika stvorila otpor koji danas gledamo širom planete. Ipak, posle hapšenja Madura sankcije, obojene revolucije i slične stvari gube na težini, krenulo se silom u pacifikovanje regiona gdje SAD žele da imaju dominantan uticaj…nad resursima sa marionetskim vladama koje će slijepo slušati njihov diktat.
Rusija, za razliku od Zapada, odavno više nikoga ne zavarava. Ona ne prodaje iluzije o univerzalnim vrijednostima. Njena politika je gruba, tvrda i dosledna, interesi, moć i kontinuitet. Nema stida, ali nema ni licemjerja. Upravo ta hladna iskrenost donosi joj simpatije kod onih koji su se nagledali zapadnih dvostrukih aršina i „humanitarnih“ akcija kao 1999 godine i napada na SRJ.
Kina ide još dalje ona uopšte ne učestvuje u zamarajućim raspravama. Dok Zapad dijeli lekcije, Rusija vojno neutrališe Ukrajinu, Peking gradi luke, željeznice i fabrike. Dok drugi pričaju o demokratiji, Kina nudi kredite, tržišta i vrijeme. Njena politika nije ideološka, već civilizacijska. I upravo zato je Zapad doživljava kao najveću prijetnju, ne zato što napada, bombarduje ili uvodi sankcije već zato što ne zavisi ni od koga i ne moli nikoga.
A Evropa? Evropa je danas geopolitički invalid. Kontinent koji je stvorio modernu državu i diplomatiju, sveo se na prostor bez sopstvene volje. Bezbjednosno pod tutorstvom SAD, ekonomski uslovljena Kinom, energetski dugo vezana za Rusiju, nesrećna Evropa više nema politiku, već reakciju saopštenjima! Istini za volju OŠTRIM saopštenjima! Sva hrabrost zlosrećne EU zasnovana je na već pomenutim saopštenjima i birokratskim floskulama.
Na takvom evropskom terenu, Balkan ponovo postaje poligon za tuđe interese i domaće zablude. Srbija je, za razliku od mnogih, pokazala da razumije težinu istorijskog trenutka.
Politika koju vodi Aleksandar Vučić bez obzira na to što je predmet stalnih napada, pokazala se kao jedina racionalna u regionu. Balansiranje između velikih sila, odbijanje da se Srbija pretvori u tuđi instrument i uporno insistiranje na državnim interesima donijeli su stabilnost u vremenu globalnog haosa.
Srbija danas nije ničiji vazal, ali nije ni avanturista. I upravo zato je meta. Jer u vremenu kada se traži bezuslovna poslušnost, svaka samostalnost se proglašava prijetnjom. Ipak kineski kapital, diplomatska ravnoteža sa Rusijom i mirno održavanje odnosa sa SAD donijele su Srbiji dosta veliki manevarski prostor. I što je jako bitno, za razliku od početka 2000ih Srbija je u onom dijelu koji je njoj važan, neutralizovala uticaj Njemačke, koja je pokazaće se bezuspješno pokušala preko izvođača radova iz regiona ( čitaj Plenković i Hrvatska) da joj napravi još jednu obojenu revoluciju kao 5 oktobra 2000! Njemačka aufiderzen!
Hrvatska politika pod Andrejem Plenkovićem predstavlja suprotnost tom pristupu. To je politika koja se klanja Briselu, a glumi regionalnu silu. Plenković govori evropskim jezikom, ali misli na mikro nivou. Najveću hrabrost pokazuje isključivo kada napada Srbiju, jer zna da će dobiti tapšanje po ramenu od raznih Merca, Kalasa i njima sličnih, i naravno od DOMOBranitelja. Rezultat je Hrvatska bez prevelikog uticaja i sa viškom samouvjerenosti i manjkom realne snage što će vrijeme pokazati.
Zoran Milanović, ma koliko kontroverzan, ipak predstavlja rijetku pojavu u hrvatskoj politici. Njegovi nastupi su često grubi, ali nisu u većini slučajeva licemjerni . U moru političkih marioneta, takav nastup izaziva barem dozu poštovanja čak i kad se sa njim ne slažete.
Bosna i Hercegovina je, nažalost, primjer države koja odbija da prihvati stvarnost. Umjesto dogovora — nametanje. Umjesto suvereniteta — protektorat. Politika koja živi od tuđe podrške, a ne od unutrašnjeg konsenzusa, osuđena je na krizu. BiH nije nestabilna zbog Dejtona, već zbog onih koji ga nikada nisu prihvatili.
Crna Gora, ona se i dalje gubi u sopstvenim kontradikcijama. Nije problem u razlikama, već u odsustvu vizije. Država koja ne zna šta hoće, lako postaje sredstvo tuđih planova, zato je na političkim elitama u Crnoj Gori sa različitih spektara važan zadatak, a to je da pokušaju da nađu modus operandi koji prevazilazi samo EU i da se pozicionira prema interesima koji joj mogu donijeti korist, jer trideset godina „dosledno“ pogubne politike DPS-a nanijelo je previše štete.
A Aljbin Kurti zaslužuje jedan mali i poseban osvrt. On nije državnik, on je jednostavno politički piroman. Njegova politika nije politika budućnosti, sporazuma i dogovora već konflikta. Kurti ne traži rešenje, jer bez krize nema ni njega. On živi od provokacija, uz prećutnu podršku onih koji tzv Kosovo vide kao sredstvo pritiska na Srbiju, a ne na prostor , koji se može rešavati sporazumno uz vraćanje pod okrilje Srbije po sistemu španskih pokrajina.
Dakle danas ne živimo u svijetu novih dogovora, već u svijetu nepovjerenja. Pravila važe samo dok služe interesima. Ko to ne razumije, postaje kolateralna šteta istorije i velikih sila.
A svijet se već promijenio. Oni koji to ne vide, ili ne žele da vide, platiće najvišu cijenu, postaće ili protektorati ili će biti običan provizorijum.
