Potpredsjednik Vlade za vanjske i evropske poslove Filip Ivanović smatra da je godinu za nama obilježila snažnija institucionalna konsolidacija evropske agende unutar Crne Gore.
On je u intervjuu za „Dan“ kazao da je vremenski okvir koji podrazumijeva zatvaranje svih pregovaračkih poglavlja do kraja 2026. godine i punopravno članstvo Crne Gore u Evropskoj uniji 2028. godine realno postavljen i da to već duže vrijeme predstavlja zajedničko očekivanje kako relevantnih evropskih adresa, tako i institucija Crne Gore.
– Crna Gora se danas u Briselu, ali i u drugim evropskim prijestonicama, percipira kao najozbiljniji kandidat za članstvo. Naša poruka evropskim partnerima je jasna, dosljedna i kredibilna: evropska integracija je ključni spoljnopolitički prioritet i strateški izbor države – istakao je Ivanović.
Godina za nama bila je dinamična kada je riječ o evropskim integracijama. Kako biste, kao potpredsjednik Vlade zadužen za vanjske i evropske poslove, ocijenili poziciju Crne Gore na evropskom putu danas u odnosu na period prije godinu dana?
Godina 2025. bila je prelomna za evropsku integraciju Crne Gore, ne samo zbog konkretnih uspjeha, već i zbog pojačanog fokusa i pozitivnije percepcije ovog procesa. U odnosu na period prije godinu dana, danas govorimo o procesu koji je dobio jasnu političku težinu, operativnu strukturu i prepoznatljive rezultate. Kruna svih dešavanja u ovoj godini svakako je zatvaranje pet pregovaračkih poglavlja na Međuvladinoj konferenciji Crne Gore i Evropske unije u Briselu. Taj događaj je snažna politička potvrda da je Crna Gora sposobna da ispuni zahtjevne evropske standarde i da pregovarački proces ulazi u završnu fazu. Zatvaranje više poglavlja istovremeno nije samo tehnički uspjeh, već jasan signal povjerenja Evropske unije u ukupni reformski kapacitet države. Tokom 2025. zabilježen je veći broj posjeta i sastanaka na visokom nivou, kako u Briselu, tako i u državama članicama, što je doprinijelo jasnijem pozicioniranju Crne Gore kao kredibilnog i pouzdanog partnera u završnoj fazi procesa proširenja. Posebno treba istaći i snažnije uključivanje Crne Gore u evropske politike koje prethode punopravnom članstvu. Pored SEPA sistema, napredovalo se u oblastima zajedničkog tržišta, transportne i energetske povezanosti, kao i u korišćenju evropskih fondova i instrumenata podrške, čime se Crna Gora sve više integriše u funkcionalni okvir Evropske unije i prije formalnog članstva.
Sa evropskih adresa, ali i sa relevantnih domaćih adresa, više puta je iskazano očekivanje da će Crna Gora 2028. postati punopravna članica EU. To bi podrazumijevalo da se sva preostala pregovaračka poglavlja, ukupno dvadeset jedno, zatvorimo do kraja ove godine. Da li je taj vremenski okvir realan?
Vremenski okvir koji podrazumijeva zatvaranje svih pregovaračkih poglavlja do kraja ove godine i punopravno članstvo Crne Gore u Evropskoj uniji 2028. realno je postavljen i već duže vrijeme predstavlja zajedničko očekivanje kako relevantnih evropskih adresa, tako i institucija Crne Gore. Taj okvir nije rezultat političke improvizacije, već dosadašnjeg napretka i jasne procjene kapaciteta Crne Gore, ali i bliske saradnje sa Evropskom komisijom, u cilju privođenja procesa u definisanim rokovima. Crna Gora se danas u Briselu, ali i u drugim evropskim prijestonicama, percipira kao najozbiljniji kandidat za članstvo. Naša poruka vropskim partnerima je jasna, dosljedna i kredibilna: evropska integracija je ključni spoljnopolitički prioritet i strateški izbor države. Upravo kontinuitet u pristupu, jasno definisani ciljevi i spremnost da se proces završi u dogovorenom roku doprinose toj percepciji. Već sada se nalazimo u poziciji da budemo spremni za zatvaranje većeg broja pregovaračkih poglavlja. U narednom periodu fokus će biti na dodatnoj konkretizaciji i finalizaciji reformi, usvajanju preostalih zakonskih rješenja i, što je posebno važno, na punoj primjeni evropskih standarda u praksi. Naravno, ostvarenje ovog cilja podrazumijeva i očuvanje stabilnog unutrašnjeg fokusa na reforme, nezavisno od svih političkih izazova koji prate demokratske procese.
Promjena ukupne atmosfere oko EU integracije
Na kraju, možda najvažniji pomak u 2025. godini jeste promjena ukupne atmosfere oko evropske integracije. Evropski put je ponovo postao tema oko koje postoji širok politički i društveni konsenzus, a evropski partneri Crnu Goru sve češće posmatraju ne kao „proces u toku“, već kao buduću državu članicu koja se nalazi u završnoj etapi pregovora. Zbog svega toga, 2025. godina se s pravom može ocijeniti kao godina u kojoj je evropska integracija Crne Gore dobila novi zamah i ušla u završnu fazu, istakao je Ivanović.
Koji su, po Vašem mišljenju, najveći rizici koji bi mogli uticati na dalji evropski put Crne Gore?
Evropski put Crne Gore u ovom trenutku je stabilan i predstavlja najčvršći spoljnopolitički konsenzus u državi. Stoga smatram da, kao takav, ne može biti doveden u pitanje. Ipak, određeni faktori mogu uticati na dinamiku procesa. Prije svega, riječ je o unutrašnjim pitanjima, posebno o jačanju efikasnosti institucija i vladavine prava, uključujući potpuno funkcionisanje pravosudnog sistema i implementaciju ključnih reformi. Pored toga, očuvanje političke stabilnosti i društvenog konsenzusa oko evropske integracije ostaje od suštinskog značaja. U tom smislu, očekujem da svi politički akteri, bez obzira na svoje pojedinačne interese, nastave da podržavaju reformski kurs i ne dopuste da dnevnopolitička mimoilaženja usporavaju evropski put Crne Gore. S druge strane, podjednako je važno da se među državama članicama Evropske unije održi razumijevanje da je politika proširenja, kao najbolja politika Evropske unije, u interesu same Unije i da se napredak država koji ispunjavaju kriterijume vrednuje na osnovu rezultata i bez odlaganja.
Koje konkretne korake i inicijative Vlada planira da preduzme početkom ove godine kako bi se dodatno ubrzao proces evropske integracije?
Ova godina biće odlučujuća za završnicu pregovaračkog procesa Crne Gore sa Evropskom unijom. Već su planirane brojne aktivnosti na visokom političkom i diplomatskom nivou. Poseban značaj ima činjenica da će Crna Gora biti domaćin sljedećeg Samita lidera EU – Zapadni Balkan. Takođe, očekuje se da se sa izradom nacrta ugovora o pristupanju počne tokom kiparskog predsjedavanja, čime će se označiti početak završne faze pristupnih pregovora i potvrditi da je članstvo Crne Gore u EU nepovratan proces. Paralelno, Crna Gora će preuzeti predsjedavanje Berlinskim procesom, kao i predsjedavanje Komitetom ministara Savjeta Evrope, što predstavlja potvrdu međunarodnog kredibiliteta Crne Gore. Ove godine prioritet će biti i formalno zatvaranje svih preostalih pregovaračkih poglavlja, uz fokus na punu implementaciju evropskih standarda i zakonskih rješenja u praksi. Osim toga, Vlada će dodatno intenzivirati dijalog sa institucijama EU, posebno sa Evropskom komisijom i Evropskim parlamentom, kako bi se osigurala usklađenost reformi i maksimalna efikasnost u završetku procesa. Planirane su i ciljane bilateralne posjete ključnim partnerima, sa jasnim fokusom na jačanje povjerenja, razmjenu informacija i osiguranje podrške za zatvaranje poglavlja. Unutar Vlade, prioritet će biti koordinacija resora, administrativna i logistička priprema, kako bi Crna Gora bila potpuno spremna za preuzimanje svih obaveza koje proizlaze iz članstva.
Stvoren stabilan normativni okvir
Posebno je važno istaći da je ovom rezultatu prethodilo zatvaranje poglavlja 5 – javne nabavke, koje se s pravom smatra jednim od najosjetljivijih i najzahtjevnijih poglavlja u pregovaračkom procesu. Njegovo zatvaranje poslalo je snažnu poruku da su u Crnoj Gori uspostavljeni mehanizmi koji obezbjeđuju zakonitost, konkurentnost i transparentnost u trošenju javnih sredstava, što je imalo snažan efekat i na ukupnu percepciju napretka u drugim oblastima. Osim zatvaranja pregovaračkih poglavlja i najpozitivnijeg izvještaja Evropske komisije do sada, 2025. godina obilježena je i snažnijom institucionalnom konsolidacijom evropske agende unutar Crne Gore. Tokom godine usvojeni su i brojni zakoni i strateški dokumenti od ključnog značaja za dalju usklađenost sa pravnom tekovinom EU, naročito u oblastima vladavine prava, ekonomskog upravljanja, energetike, digitalizacije i zaštite životne sredine. Time je stvoren stabilniji normativni okvir koji omogućava da se u narednoj fazi fokus prebaci sa zakonodavstva na punu primjenu u praksi. Važan iskorak ostvaren je i kroz intenziviranje političkog dijaloga sa institucijama Evropske unije, rekao je Ivanović.
