Svakog sedamnaestog oktobra Crna Gora se, u sklopu Međunarodnog dana borbe protiv siromaštva, ritualno dotakne tema sa društvene margine. Političke elite tada se utrkuju u slanju saopštenja prepunih deklarativne brige i obećanja. Ipak, iza te prigodne scenografije, budžetske stavke govore jezikom koji ne trpi populističko šminkanje. Realnost je neumoljiva: u zemlji sa tek nešto više od šeststo hiljada stanovnika, stopa rizika od siromaštva iznosi 20,9 odsto. To znači da svaki peti građanin Crne Gore službeno balansira na ivici egzistencijalnog ponora. Još je poraznija činjenica da je među najranjivijima čak 26,2 odsto djece, čime se direktno ugrožava i sama budućnost ovog društva.
Zvanični prag rizika od siromaštva ne postavlja se prema stvarnim, životnim potrebama čovjeka, već prema matematičkom modelu koji se računa kao šezdeset odsto srednje vrijednosti nacionalnog raspoloživog dohotka. Za jednočlano domaćinstvo ta granica iznosi oko 405 eura mjesečno, dok je za četvoročlanu porodicu sa dvoje male djece projektovana na oko 851 euro. Sve ispod toga predstavlja zonu u kojoj se ljudsko dostojanstvo gasi, a počinje ogoljena, svakodnevna borba za puko preživljavanje.
Državni odgovor na ovaj dramatični socijalni rascjep krije se iza hladnog administrativnog termina materijalnog obezbjeđenja porodice. Umjesto sistemskog pokretanja privrede i izvlačenja ljudi iz zone ugroženosti, socijalna davanja su koncipirana kao milostinja. Samac u stanju socijalne potrebe od države mjesečno dobija tek oko 98 eura, dok četvoročlana porodica prima nepunih 168 eura. Kada se ovi iznosi uporede sa zvaničnim pragom siromaštva, matematika postaje porazna. Državna pomoć za preživljavanje porodice je čak pet puta manja od iznosa koji ta ista država prepoznaje kao granicu siromaštva. To nije socijalna politika, već statističko prepuštanje najranjivijih tihoj oskudici.
Dok se socijalna davanja za ugrožene građane mjere desetinama eura, finansiranje političkih subjekata funkcioniše po sasvim drugoj, milionima podmazanoj logici. Zakon o finansiranju političkih subjekata i izbornih kampanja garantuje partijama fiksni, sigurni procenat iz budžeta koji se uvećava sa svakim rastom državne kase. Tako se za redovan rad parlamentarnih partija svakog mjeseca izdvaja preko 1,08 miliona eura, što na godišnjem nivou dostiže cifru od preko 13 miliona eura.
Tako dolazimo do paradoksa u kojem pojedinačne, jače parlamentarne stranke mjesečno inkasiraju između sto i dvjesta sedamdeset hiljada eura za svoje redovno funkcionisanje, plate administracije, zakupe prostora i marketing. Jedna prosječna politička partija za samo jedan jedini mjesec potroši više državnog novca nego što stotine ugroženih porodica dobiju za čitavu godinu dana.
Na Međunarodni dan borbe protiv siromaštva, Crna Gora stoji pred ogledalom sopstvenih prioriteta. Dok se socijalni fondovi tretiraju kao teret koji stalno treba restriktivno kontrolisati i sjekira državne štednje redovno pada na njih, partijske kase pune se automatski, zakonski garantovano i bez dana odlaganja. Sve dok je cijena preživljavanja jedne porodice pet puta manja od pukog statističkog praga, a mjesečni ceh političke klase prelazi milion eura, borba protiv siromaštva ostaće samo prazna fraza u protokolarnim govorima. Građanima na rubu egzistencije ostaje tek gorko saznanje da u raspodjeli crnogorskog budžetskog kolača, partijska knjižica i politički mandat vrijede neuporedivo više od osnovnog ljudskog prava na dostojanstven život.
