Istorija srpskog naroda u Crnoj Gori često se kretala između dva pola: metafizičkog idealizma i brutalne političke realnosti. Danas, dok se suočavamo sa ostacima decenijama građenog inženjeringa, ponovo se suočavamo sa fenomenom koji naizgled laska našem etosu, a suštinski podriva naš opstanak – to je ideja o „posebnosti“, „nadsrpstvu“ ili tzv. „srpskom spartanstvu“ koje sebe vidi kao nešto bolje, izvornije i drugačije od ostatka srpskog nacionalnog bića.
Istorijske i političke zablude
Ono što je u početku možda bio izraz regionalnog ponosa, brzo se, kroz istoriju, pretvaralo u politički instrument drobljenja srpskog jedinstva. Najopasniji put kojim jedan Srbin može krenuti jeste upravo onaj koji je utro Sekula Drljević. Zajedničko takvim pojavama je upravo to: kreću sa pozicija „najboljih Srba“, onih kojima zvanični Beograd nije dovoljno dostojan, da bi završili u potpunoj negaciji sopstvenog porijekla.
Drljević je svoje srpstvo zasnivao na sukobu sa centralizmom, gradeći narativ o posebnoj crnogorskoj misiji koja je vremenom, pod uticajem ličnih ambicija i stranih cenrata moći, skliznula u otvorenu izdaju i ideologiju koja je Srbe definisala kao neprijatelje. To je opomena za svakog ko danas pokušava da gradi „srpstvo“ odvojeno od Beograda i srpskog integralizma. Svako „odmicanje“ je prvi korak ka asimilaciji. Ako niste dio cjeline, postajete plijen onih kojima je cilj destrukcija te cjeline.
Srpska pravoslavna crkva: Stub koji ne poznaje granice
U tom vrtlogu političkih previranja i vještačkih podjela, Srpska pravoslavna crkva ostaje jedini nepokolebljivi svjetionik. Ona nije samo vjerska institucija; ona je čuvar našeg istorijskog pamćenja i nacionalnog identiteta.
Mora se jasno i glasno reći: SPC je jedinstvena i nedjeljiva. Bilo kakvi pokušaji „autonomašenja“, stvaranja nekakvih lokalnih crkava ili pretvaranja eparhija u polunezavisne entitete nisu ništa drugo do asistencija projektu asimilacije. Naša vjera je svetosavska, a Svetosavlje ne poznaje državne granice. Jedinstvo sa Patrijaršijom u Beogradu nije samo pitanje kanona, već pitanje biološkog i duhovnog opstanka Srba u Crnoj Gori. Svako poigravanje sa „crnogorskom posebnošću“ unutar crkvene organizacije vodi direktno u scenario koji smo već gledali, stvaranje ideološkog okvira za neku novu, izmišljenu naciju.
Integralizam kao jedini izlaz
Akademski gledano, nacija koja dozvoli svoju regionalnu fragmentaciju prestaje da bude nacija i postaje statistička kategorija podložna manipulaciji. Srpski integralizam nije agresivna ideologija, već prirodna težnja jednog naroda da diše istim plućima, bez obzira na to gdje ga je istorija postavila.
„Srpsko spartanstvo“ je prelijepa književna metafora, ali u političkom smislu, ono ne smije biti izgovor za izolacionizam. Mi nismo „bolji“ ili „drugačiji“ Srbi, mi smo Srbi koji govore srpskim jezikom, pišu ćirilicom i pripadaju jednoj, nedjeljivoj crkvi. Sve izvan toga su paralelni univerzumi u kojima vrebaju sjenke Drljevića.
Stoga, put u budućnost može biti samo jedan, povratak jedinstvu, odbacivanje lažnog elitizma „posebnosti“ i čvrsto držanje za skute naše majke Crkve. Svako drugo skretanje, koliko god se činilo „spartanskim“, vodi ka nestanku i utapanju u tuđinski identitet.
