Kada se preksinoć urušio put Berane-Kolašin na dionici ispod podvožnjaka kod Lubnica, iznova je aktuelizovano pitanje šta se desilo sa prijavama koje su podnošene protiv bosanske firme “Euroasfalt” i nekih crnogorskih funkcionera bivših vlasti?
Ono što zbog preciznosti i objektivnosti treba posebno naglasiti je to da je prvu dionicu puta od Berana do Lubnica gradila kompanija “Bemaks”, kao i da je, što je u ovom trenutku posebno važno, “Bemaks” bio podizvođač “Euroasfaltu” na dionici od Lubnica prema Jelovici, do mjesta odakle su građene njihove hidrocentrale.
Jedna od malih hidrocentrala je upravo dobro od očiju sakrivena ispod ovog polutunela, podvožnjaka.
Samo malo iznad tog mjesta u cijevi je stavljena rijeka Jezerštica, na čijim vodama je mnogo visočije napravljena prva mala hidroelektrana, a zatim voda odatle cijevima odvedena dolje niže, da pojača protok ostalim elektranama.
Od prve do poslednje hidrocentrale, nedaleko od Berana, kojih je ukupno oko deset, kroz trup puta “Bemaks” je, za sada se ne zna uz čiju dozvolu, ugradio 13 kilometara cijevi. Istina je da “Bemaks” prikazuje, i tako plaća porez na nepokretnosti, da ima četiri male hidrocentrale.
Činjenica je, međutim, da njihove male hidrocentrale pod nazivom “Jelovica 1” i “Jelovica 2” imaju po tri mašinske kućice, što znači šest MHE, koje su morale biti posebno prijavljene da bi bile oporezovane kao nepokretnost i time donosile veći prihod opštini na čijoj se teritoriji nalaze.
Ostatak puta preko Jelove i tunel „Klisura“ gradila je bosanska firma „Euroasfalt“, a njihova cijena je zbog kašnjenja radova sa ugovorenih 34,6 miliona narasla za još najmanje 20, i to bez PDV, kojeg se država Crna Gora odrekla.
Iz Akcije za socijalnu pravdu (ASP) još ranije su ukazivali da SDT u istrazi ovog kontroverznog posla treba da se posebno pozabavi ugovorima o kreditu i prikupi saznanja predstavnika banaka i konsultanata uključenih u ugovaranje kreditnih i izvođačkih aranžmana, uz ostala neophodna vještačenja od pravne i ekonomske struke.
U martu 2022. godine Odjeljenje za borbu protiv korupcije Ministarstva kapitalnih investicija (MKI) na čijem čelu je tada bio Mladen Bojanić dostavilo je tadašnjoj vršiteljki dužnosti Vrhovnog državnog tužilaštva Maji Jovanović dvije informacije o sumnjama o postojanju krivičnih djela u vezi sa poslovanjem bosanske firme “Euroasfalt”, koja u Crnoj Gori još iz vremena bivših vlasti ima velike građevinske poslove.
Sada se, osim za “Euroasfalt”, za tužilaštvo otvara još i pitanje ko je dozvolio “Bemaksu” da gradeći put državnim novcem u trup ugradi 13 kilometara cijevi? Može li se još negdje dogoditi incident kao preksinoć kod Lubnica, i šta bi bilo da je u trenutku pucanja i eksplozije cijevi bilo saobraćaja, odnosno vozila na putu?
Danas više nije, ali sada daleke 2013. godine, kada je građena prva dionica, bilo je čudno da je tako lako i brzo zaboravljeno i da je kompanija „Bemaks“ gradeći put Berane – Kolašin jedanaest puta u krševitom prevoju Zdravac eksplozivom probušila cijevi gradskog vodovoda, što se poklopilo sa izbijanjem epidemije, kao i da javnost o tome nije bila na vrijeme obaviještena.
Zaboravljeno je da je stanje u gradu tih dana bilo toliko alarmantno, da je održana i hitna sjednica lokalnog parlamenta na kojoj je traženo uvođenje vanrednog stanja.
O izostanku elementarne građanske hrabrosti u to vrijeme govori podatak da niko od građana Berana nije podnio tužbeni zahtjev za nadoknadu štete po jednostavnom obrascu koji je MANS tada besplatno dijelio na ulicama. Prema onome kako stvari danas stoje, epidemija stomačnih oboljenja u Beranama se nije ni dogodila, niti je bilo ko bio kriv, a takav epilog je bio moguć samo u pravno neuređenim državama.
Da je drugačije, neko je morao materijalno da obešteti sve koji su bili pogođeni trovanjem, ili makar one koji su zatražili medicinsku pomoć i na taj način imali dokaz da su bili otrovani.
To je, naravno, morao biti „Bemaks“, ali se osim dva građanina koja su individualno podnijela krivične prijave, advokar Ratko Rmuš i stručnjak za finansije Sveto Aković, tada niko nije usudio da pomene tu kompaniju, koja je, kako se danas ispostavlja, bila država u državi, i jednostavno je abolirana bilo kakve odgovornosti za masovno trovanje.
To su pokazala i suđenja u Osnovnom sudu u Beranama na kojima je u to vrijeme “Bemaks” oslobođen. Hoće li danas, možda, kako je to napisao građanski aktivista Aleksandar Dragićević, sanaciju radova na oštećenom putu, i to sa penalima, plaćati “Euroasfalt” i “Bemaks” ili građani? Nije više 2013. godina.
Nove crnogorske vlasti i aktuelno Ministarstvo saobraćaja se odmah sinoć oglasilo i podsjetilo da je u proteklom periodu više puta podnosilo inicijative nadležnom tužilaštvu u vezi sa izgradnjom puta Berane – Kolašin, na dionici Lubnice – Jezerine.
Dešavanja na ovom putnom pravcu potvrđuju stav Ministarstva da, kako su naveli, svaki infrastrukturni projekat kod kojeg postoje indicije nepravilnosti mora biti detaljno i do kraja ispitan, kako bi se utvrdilo da li je bilo propusta u planiranju, ugovaranju i realizaciji radova, kao i ko snosi odgovornost za eventualne nepravilnosti.
„Istovremeno, jasno je da institucionalna odgovornost mora da postoji i da se svaki slučaj mora rasvijetliti do kraja, ali se ne može prihvatiti odgovornost za projekte koji su planirani, ugovoreni i realizovani u ranijim periodima, bez utvrđivanja stvarne i individualne odgovornosti onih koji su u njima učestvovali“, saopšteno je iz Ministarstva.
Sve to piše u krivičnim prijavama i informacijama koje su u martu 2022. godine Odjeljenje za borbu protiv korupcije Ministarstva kapitalnih investicija (MKI) dostavili tadašnjoj vršiteljki dužnosti Vrhovnog državnog tužilaštva Maji Jovanović, sa vrlo jasno adresiranom odgovornošću.
