Predsjednica Vrhovnog suda Valentina Pavličić poručila je da predsjednik Višeg suda u Podgorici Zoran Radović ne može učestvovati na kontrolnom saslušanju pred skupštinskim odborima povodom bjekstva Miloša Medenice, ocjenjujući da bi takav format predstavljao rizik po nezavisnost sudske vlasti i odstupanje od evropskih standarda, saopšteno je iz tog suda.
U dopisu upućenom zamjeniku predsjednika Odbora za politički sistem, pravosuđe i upravu Zoranu Mikiću, Pavličić je navela da ne postoje ustavni i zakonski osnovi koji bi opravdali učešće predsjednika Višeg suda u Podgorici na zajedničkom kontrolnom saslušanju tog odbora i Odbora za bezbjednost i odbranu.
Skupštinski Odbor za politički sistem, pravosuđe i upravu je 13. februara jednoglasno odlučio da, zajedno sa Odborom za bezbjednost i odbranu, održi kontrolno saslušanje na temu „Utvrđivanje okolnosti u vezi s bjekstvom prvostepeno osuđenog Miloša Medenice“, te da na sjednicu pozove i predsjednika Viši sud u Podgorici Zoran Radović.
Radović je, kako se navodi Pavličić, obavijestio Vrhovni sud da smatra da bi njegovo saslušanje pred Skupštinom moglo dovesti do narušavanja samostalnosti i nezavisnosti suda, zagarantovanih Ustavom, te da raspravu o eventualnim sistemskim problemima u primjeni Zakonika o krivičnom postupku treba voditi na drugim adresama.
Pavličić je istakla da je Vrhovni sud, postupajući u okviru svojih ustavnih nadležnosti, sa posebnom pažnjom razmotrio poziv i podsjetio na princip podjele vlasti.
„Sudska vlast ne podliježe političkoj odgovornosti zakonodavnoj ili izvršnoj vlasti, već isključivo odgovara Ustavu i zakonu“, ističe Pavličić u dopisu, uz ocjenu da parlamentarni mehanizmi nadzora, uključujući kontrolna saslušanja, mogu biti usmjereni samo na nosioce funkcija koji su politički odgovorni Skupštini.
Upozorava se i da bi verbalni ili institucionalni pritisci političkih aktera na sudske organe mogli imati obeshrabrujući efekat na nosioce pravosudnih funkcija i biti nespojivi sa evropskim standardima nezavisnosti i vladavine prava.
Ona je navela da su predstavnici Evropske komisije u nedavnim razgovorima sa predstavnicima pravosuđa oštro osudili javne napade na pravosuđe, kao i svaki oblik političkog uplitanja ili pritiska na sudije i tužioce.
Kako je istakla, napredak Crne Gore u procesu pristupanja Evropskoj uniji zavisi od stabilnog napretka u reformama vladavine prava i očuvanja već postignutih rezultata.
Pozivajući se na standarde Venecijanska komisija, Pavličić podsjeća da se zakonodavna vlast mora uzdržati od aranžmana koji bi sudstvo doveli u poziciju da pred političkim tijelima objašnjava ili brani sudske odluke ili praksu. U Mišljenju CDL-AD(2010)004, kako se navodi, parlamentarna saslušanja sudija, naročito kada se odnose na sudsko odlučivanje, predstavljaju ozbiljan rizik od političkog pritiska.
Ona ističe da su odgovornost i kontrola rada sudova već uređeni ustavnim i zakonskim mehanizmima i to kroz pravne ljekove, unutrašnje mehanizme ujednačavanja sudske prakse i nadležnosti Sudskog savjeta u pogledu profesionalne odgovornosti sudija.
„Ovi mehanizmi su isključivi i dovoljni, te ne ostavljaju prostor za parlamentarni nadzor sudskog odlučivanja“, navodi se.
Pavličić ocjenjuje da bi prihvatanje poziva u ponuđenom formatu predstavljalo povredu principa podjele vlasti, odstupanje od međunarodnih demokratskih standarda i narušavanje kredibiliteta reformi u oblasti vladavine prava.
Ipak, Pavličić poručuje da takav stav ne znači odbijanje institucionalne saradnje sa Skupštinom, već insistiranje na ustavno prihvatljivim oblicima komunikacije.
Kao moguće modele saradnje navodi stručne rasprave o normativnim i sistemskim pitanjima, dostavljanje pisanih izvještaja i mišljenja Opšte sjednice Vrhovnog suda, kao i učešće u radnim grupama za zakonodavne reforme – ali bez razmatranja pojedinačnih predmeta ili sudskih odluka.
„Nezavisno sudstvo nije institucionalna privilegija, već preduslov demokratskog nadzora i osnovna garancija vladavine prava“, zaključila je Pavličić.
