Tokom prošle godine formirana su 104 predmeta koja se tiču spornih, odnosno falsifikovanih ili kupljenih diploma. U sedam predmeta je podnesen optužni prijedlog, sedam predmeta je ustupljeno drugim zemljama na nadležnost i postupanje, dok je u ostalim predmetima postupak izviđaja u toku.
Tokom ove godine formirano je 16 predmeta – u jednom je odbačena krivična prijava, dok su ostali predmeti u postupku izviđaja – saopšteno je Pobjedi iz Osnovnog državnog tužilaštva u Podgorici.
Iz podataka ODT-a proizilazi da su prijave podnesene od Ministarstva prosvjete, nauke i inovacija Crne Gore. Ranije je iz pojedinih sudova saopštavano da se ne vodi posebna evidencija o presudama koje su donijete po ovakvim prijavama, a u kojima su falsifikovane – lažne diplome srednjeg ili visokog obrazovanja bile predmet izvršenja krivičnog djela.
Određeni broj fakultetskih diploma stečenih u kratkom roku, od osoba koje su već u radnom odnosu u Crnoj Gori, i to često u godinama koje ne sugerišu redovno studiranje, jedna je od nelogičnosti zbog koje su iz Ministarstva prosvjete, nauke i inovacija (MPNI) donijeli odluku o privremenom obustavljanju priznavanja pojedinih stranih obrazovnih diploma.
Takva praksa primijećena je u Visokoj školi za uslužni biznis Sokolac iz Bosne i Hercegovine (BiH), kazali su našem listu iz Ministarstva, dodajući da je u novembru prošle godine privremeno obustavljeno priznavanje inostranih obrazovnih isprava stečenih na ustanovama visokog obrazovanja u BiH koje su obuhvaćene istragom nadležnih organa te zemlje.
MPNI je u maju 2024. godine, formiralo Međuresorsku radnu grupu za provjeru obrazovnih isprava, u kontekstu nalaza nadležnih državnih organa o postojanju znatnog broja spornih diploma. Vlada je na sjednici 11. jula iste godine zadužila sva ministarstva i lokalne samouprave da Međuresorskoj radnoj grupi za provjeru obrazovnih isprava o završenom srednjem i visokom obrazovanju, stečenom na privatnim i javnim obrazovnim ustanovama u regionu, dostavi podatke o zaposlenima iz djelokruga svoje nadležnosti kao i zaposlenih.
Iz MPNI su Pobjedi kazali da je u toku formiranje Međuresorske radne grupe za sačinjavanje analize stanja u oblasti obrazovnih isprava, odnosno izjednačavanja kvalifikacija i davanja preporuka nadležnim organima.
„Ovo tijelo će sagledati postojeću praksu i dati preporuke za unapređenje sistema priznavanja i izjednačavanja kvalifikacija. U okviru ove analize biće sagledani i podaci koji se odnose na strukturu obrazovnih kvalifikacija zaposlenih u organima državne uprave, organima uprave, organima lokalne samouprave, javnim ustanovama i drugim subjektima koji vrše javna ovlašćenja, naročito u dijelu koji se odnosi na mjesto sticanja obrazovne isprave, način i vrijeme sticanja obrazovanja kao i zastupljenost određenih obrazovnih institucija u strukturi kvalifikacija zaposlenih u javnom sektoru“, kazali su iz ovog resora.
Centar za građansko obrazovanje (CGO) uputio je svim opštinama u Crnoj Gori inicijativu da, u okviru svojih nadležnosti, pokrenu postupak sistematske provjere personalnih dosjea zapošljenih u organima, službama i preduzećima čiji je osnivač opština. Cilj ove inicijative je utvrđivanje ispravnosti obrazovnih isprava na osnovu kojih su ta lica zasnovala radni odnos, ali i jačanje povjerenja građana i građanki u rad organa lokalne samouprave.
Iz te nevladine organizacije su pozvali sve opštine da uspostave saradnju sa MPNI radi verifikacije diploma, kao i da formiraju, u okviru svojih opština, posebnu komisiju ili radnu grupu zaduženu za provjeru personalnih dosjea zapošljenih po organizacionim jedinicama.
„Takođe, važno je da se javnost blagovremeno informiše o rezultatima sprovedenih provjera, u skladu sa principima transparentnosti i odgovornosti. CGO preporučuje i objedinjavanje utvrđenog stanja u poseban registar verifikovanih obrazovnih isprava, uz obavezu pokretanja odgovarajućih postupaka u slučajevima utvrđenih nezakonitosti, u skladu sa važećim propisima“, naveli su.
„Obustavljeno je priznavanje inostranih obrazovnih isprava stečenih na: Nezavisnom univerzitetu za političke i društvene nauke Banja Luka – NUBL Banja Luka; Visokoj školi za primijenjene i pravne nauke „Prometej“, Banja Luka; Univerzitetu „Victoria International University“ Mostar, pravni nasljednik Univerziteta modernih znanosti „CKM“, Mostar; Visokoj školi „Union“, Mostar; Internacionalnom univerzitetu Brčko, Brčko distrikt Bosne i Hercegovine i Univerzitetu za poslovni inženjering i menadžment „PIM“, Banja Luka“, kazali su iz MPNI.
Dodaju i da je prekinut postupak priznavanja za više od 120 diploma stečenih na Visokoj medicinskoj školi „Milutin Milanković” iz Srbije.
Krajem decembra prošle godine, podsjećaju, obustavljeno je priznavanje obrazovnih isprava koje dolaze sa Univerziteta Megatrend (Beograd) i svih pet fakulteta u njegovom sastavu (Fakultet za kulturu i medije, Fakultet za poslovne studije, Fakultet za umjetnost i dizajn, Pravni fakultet i Geoekonomski fakultet), a obustavljeno je priznavanje i za oko 60 obrazovnih isprava stečenih u Srednjoj školi „Tutin“ iz Tutina.
Iz MPNI objašnjavaju da se odluke za obustavu priznavanja temelje na zaštiti javnog interesa i novim zakonskim ovlašćenjima, nakon izmjene Zakona o priznavanju inostranih obrazovnih isprava.
„U slučaju Megatrenda, ključni razlog je bila informacija o statusu dozvole za rad u matičnoj zemlji. Za ustanove poput VUB Sokolac, analize su pokazale nelogičnosti – npr. veliki broj diploma stečenih u kratkom roku od strane osoba koje su već u radnom odnosu u Crnoj Gori, često u godinama koje ne sugerišu redovno studiranje“, naveli su.
Odluke se, kako kažu, donose na osnovu informacija ENIC/NARIC centara iz zemalja porijekla.
Podaci pokazuju da je broj zahtjeva za nostrifikaciju diploma iz regiona godinama bio u hiljadama. Samo u 2024. i 2025. podnijeto je više od 150 krivičnih prijava zbog sumnji u falsifikate.
Obustava je, naglašavaju, privremena dok se ne pribave zvanične informacije od nadležnih organa Srbije i BiH o statusu tih ustanova, a uslov za ponovno priznavanje je dokaz o validnoj akreditaciji i potvrda o regularnosti studijskih programa.
„Nakon donošenja odluka, zahtjevi se ne odbijaju automatski, već se postupci prekidaju do daljnjeg. To znači da diplomci sa ovih ustanova trenutno ne mogu dobiti rješenje koje im omogućava zapošljavanje u Crnoj Gori“, istakli su iz MPNI.
Lista ustanova, kako kažu, nije konačna, te iz ovog resora poručuju da prate aktivnosti obrazovnih ustanova u regionu kao i to da svaki fakultet koji dođe pod lupu istražnih organa zbog prodaje diploma postaje kandidat za privremenu obustavu priznavanja u Crnoj Gori.
